De kritiek op chemicus Michael Braungarts cradle-to-cradle-concept zwelt steeds meer aan. De milieugoeroe focust zich op wat hij zelf noemt ‘goede chemie’, met herbruikbare of biodegradeerbare materialen zonder schadelijke eigenschappen. Daar is op zich niks mis mee. Maar, zeggen critici, Braungart heeft slechts een paar voorbeelden, zijn ideeën vergen te grote veranderingen en die recycling van alle materialen zien we ook transporttechnisch niet zitten, want dat kost te veel energie.

Die kritiek bevat zeker een kern van waarheid. Ook ik heb Braungart geïnterviewd en weet hoe moeilijk het is om de Duitser te verleiden voorbij te gaan aan de geijkte voorbeelden. Bijvoorbeeld een cradle-to-cradle Ford-fabriek in de VS, het Desso-tapijt en Unilever-shampoo zonder schadelijke componenten. Toch weet Braungart wel goed te motiveren en zet hij bedrijven als DSM, Unilever en AkzoNobel wel aan het denken. Dat hij nauwelijks tijd heeft om nieuwe voorbeelden te bedenken is ook niet zo vreemd als je bedenkt dat hij bijna dagelijks een lezing geeft.

Technisch gezien lijken die voorbeelden, hoewel nu veelal nog in een droomfase, wel onderbouwd. Nee, Braungart wil geen papierrecycling, want daarvoor heb je veel chloor en andere schadelijke chemicaliën nodig. En ja, als je plastics kunt opwaarderen tot nieuwkwaliteit of beter, waarvoor hij al enkele oplossingen heeft ontwikkeld, is er altijd wel een fabriek in de buurt waarin je ze kunt hergebruiken.

Mijn pijn zit echter in de ‘groene’ Porsche. “Koop altijd een zwarte Porsche in plaats van een groene, want die is milieuvriendelijker”, grapte Braungart aan de telefoon. “Er is namelijk nog geen enkel groen pigment dat niet kankerverwekkend is.”

De grap lijkt onschuldig. Maar een Porsche staat voor op grote voet consumeren, en juist dat typeert ook Braungarts filosofie. Cradle-to-cradle-producten zijn volgens hem zo goed, dat je er eigenlijk meer van zou moeten kopen en niet minder. Voor alles wat we produceren is echter energie en grondstof nodig, hoe goed Braungarts ideeën ook mogen zijn. Bovendien is de technologie die hij voorstelt er nog helemaal niet.

Dat juist hij zo afgeeft op de methoden van BASF, dat probeert zo efficiënt mogelijk met energie en (schadelijke) grondstoffen om te gaan, zou wel eens een historische misser kunnen blijken. Eenvoudige mogelijkheden om energie en grondstoffen nú al te besparen zou hij niet moeten afwijzen, wegens ideologisch onverantwoord, maar juist moeten omarmen.

Rutger de Jong