[ De scheiding van chlorofyl, bladgroen ]

Michail Tsvett, 1903

18 januari 2010 Rutger de Jong 0 reacties 138x gelezen

De methode om verschillende kleuren bladgroen te isoleren, heeft geleid tot een scheidingsprincipe dat tegenwoordig onder meer de kwaliteit van ons voedsel bewaakt.
Modern dunnelaagchromatogram van chlorofyl.

Modern dunnelaagchromatogram van chlorofyl.

De Russische botanicus en chemicus Michail Tsvett ontdekte bij het kapotwrijven van plantenbladeren dat bijna al het vocht uit de bladeren in het gebruikte kalk werd opgenomen. Alleen een pigment, caroteen, hechte zich niet aan de kalk. Vanuit dat principe prepareerde hij een glazen kolom met fijngewreven kalk en waste die na met benzeen. Toen hij een vers bladerenextract over de kolom uitgoot, kleurde de bovenkant van de kolom groen. Vervolgens druppelde Tsvett minutieus benzeen over de kolom. De groene band daalde steeds verder in de buis, tot hij langzaam uiteenviel in verschillend gekleurde banden: gele, blauwe, doorzichtige en groene. Elke band bleek uit een verschillende stof te bestaan.

 

De huidige chromatografie lijkt in eerste instantie niet veel meer op die van Tsvett. Vaak maken chromatografisten gebruik van grote kolommen, meestal gevuld met speciale silicadeeltjes, die zijn afgeschermd in een stalen buis en waarin je de kleurtjes niet meer ziet. Door druk en temperatuur te verhogen, zijn de scheidingen namelijk veel sneller uit te voeren. Toch is het scheidingsprincipe, de ene stof bindt beter aan de kolom dan de andere, nog steeds hetzelfde. En met dat principe controleren analisten onder meer onze voeding op schadelijke stoffen, onze luchthavens op bommen en onze rivieren op verontreinigingen.

 

[ Scheiden volgens Tsvett ]

Studenten van Eastern Washington University spelen Tsvetts experiment na.

 

Reageren

Plaats uw reactie op dit bericht.
Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 
















 

[ De winnaars ]

Oersoep beste experiment

 

189 stemmen – na verwijdering van een aantal dubbelstemmers - ontving de redactie op de verkiezing voor ‘Het beste experiment’. De meeste stemmen – 35 – gingen naar het oersoepexperiment, tweede werd de ontdekking van PCR met slechts twee stemmen minder. De derde plaats was voor enantiomeren, die wel beduidend minder stemmen had. De minste stemmen – 8 –  kreeg de ontdekking van fosfor, wat door de destillatie uit urine wel spannend, maar misschien minder aantrekkelijk is om te kiezen. Heel ver uiteen liepen de verschillende experimenten dus niet.

 

De volledige uitslag:

  1. Oersoep (35): 'Bij dit experiment is erg goed nagedacht over het ontstaan van levensvormen uit de elementen.' (Jens Christiaans)

  2. PCR (33): 'Dankzij enzymen uit thermofiele diepzeebacteriën is het mogelijk met DNA genetische ziektes op te sporen en modern forensisch onderzoek te doen.' (P. de Jonge)

  3. Enantiomeren (24): 'Dit experiment leverde inzichten die van cruciaal belang zijn geweest - en nog steeds zijn - voor baanbrekende ontwikkelingen op bijna alle gebieden van de chemie.' (A.L. German)

  4. Ureum (21): 'Het besef dat stoffen die in levende organismen ontstaan ook door ons synthetisch kunnen worden bereid, opende de weg voor heel wat ontwikkelingen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen.' (Chris Hugelier)

  5. Radium (18): 'Ik vond een mooi oud exemplaar van het boek Madame Curie bij De Slegte. Curie heeft in die tijd een enorme prestatie geleverd ten koste van haar gezin en gezondheid. Die opoffering is "buitenaards"!' (Anneke Westener)

  6. Nylon (16): 'De synthese en inzet van kunststoffen uit aardoliederivaten is een fantastisch en nog steeds sterk ondergewaardeerd hulpmiddel om de razendsnelle depletie van onze natuurlijke grondstoffen - inclusief aardolie zelf - af te remmen.' (Stan Verbraak)

  7. Ammoniak (11): 'In het midden van de jaren 90 werd geschat dat circa 40 procent van de wereldbehoefte aan stikstofhoudende producten zijn oorsprong heeft in het Haber-Bosch proces. Dit betekent in feite dat 40 procent van de wereldbevolking er niet zou zijn zonder de synthese van kunstmest.' (Eric Wils)

  8. Mauveïne (10): 'Serendipiteit kwam samen met echte "chemie" en zo werd vervolgens de chemische industrie geboren.' (Ruud Herold)

  9. Scheiding chlorofyl (9): 'Een synthese is vaak leuk en aardig, maar je bent vaak veel meer tijd kwijt met het zuiveren, scheiden, van de reactieproducten, reagentia, oplosmiddelen en ongewenste bijproducten.' (Jos Oudenhoven)

  10. Fosfor (8): 'Op het idee komen om je urine droog te koken en daarmee een nieuw belangrijk element ontdekken, dat is pas wetenschap!' (B.D. Bosman)

  11. Overig (4)

 

Onder de inzenders zijn vier prijzen uitgereikt (klik op de namen voor een kort profiel):

  1. Boek On the surface of things: Willem Vannecke (oersoep)

  2. Caffeïne-halsketting: Stan Verbraak (nylon)

  3. Chemiedoos: Guus van der Veek (radium)

  4. Waterstofcelauto: Ingrid Vandeven (ureum)

C2W is een uitgave van Beta Publishers.
© 2010 www.c2w.nl - alle rechten voorbehouden.