Mauveïne, de eerste synthetische kleurstof

William Henry Perkin, 1856

18 januari 2010 Rutger de Jong 0 reacties 62x gelezen

Een toevallige ontdekking veranderde het industriële landschap.

William Henry Perkin was amper 17 jaar toen hij als onderzoeksassistent begon bij de beroemde chemicus August Wilhelm von Hoffmann. Daar moest hij proberen een synthetische vorm van kinine aan te maken, een medicijn tegen malaria, uit het teerderivaat aniline. Na behandeling van aniline met kaliumdichromaat ontstond echter een zwart mengsel dat na verdunning met alcohol een rijke paarse kleur gaf die goed bestand was tegen zonlicht.

Perkin realiseerde zich al snel dat dit een goede kleurstof kon zijn, vroeg octrooi aan – hoewel hij daar eigenlijk te jong voor was – en ging met zijn studie langs wevers om hen van zijn nieuwe kleurstof te overtuigen. Aangezien kleurstoffen destijds nog allemaal gemaakt werden uit dure natuurlijke bronnen – voor een paarse jurk heb je al 12.000 weekdieren nodig – voorzag Perkin een grote markt voor goedkope synthetische pigmenten. Er waren echter nog geen chemische verffabrieken en daarom werd Perkin tevens de vader van de chemische industrie. Met de spaarcentjes van zijn vader richte hij de eerste verffabriek op in Greenford Green (Verenigd Koninkrijk).

Nadat de Franse keizerin Eugenie in 1857 besloot dat mauve de nieuwe modekleur was en de Engelse koningin Victoria een jaar later volgde, was Perkins succes verzekerd. Op 36-jarige leeftijd kon hij reeds met pensioen als rijk man. Wel zette hij zijn onderzoek naar op aniline gebaseerde kleurstoffen door.

Perkins octrooi.

Reageren

Plaats uw reactie op dit bericht.

Oersoep beste experiment

189 stemmen – na verwijdering van een aantal dubbelstemmers - ontving de redactie op de verkiezing voor ‘Het beste experiment’. De meeste stemmen – 35 – gingen naar het oersoepexperiment, tweede werd de ontdekking van PCR met slechts twee stemmen minder. De derde plaats was voor enantiomeren, die wel beduidend minder stemmen had. De minste stemmen – 8 – kreeg de ontdekking van fosfor, wat door de destillatie uit urine wel spannend, maar misschien minder aantrekkelijk is om te kiezen. Heel ver uiteen liepen de verschillende experimenten dus niet.

De volledige uitslag:

Oersoep (35): 'Bij dit experiment is erg goed nagedacht over het ontstaan van levensvormen uit de elementen.' (Jens Christiaans)
PCR (33): 'Dankzij enzymen uit thermofiele diepzeebacteriën is het mogelijk met DNA genetische ziektes op te sporen en modern forensisch onderzoek te doen.' (P. de Jonge)
Enantiomeren (24): 'Dit experiment leverde inzichten die van cruciaal belang zijn geweest - en nog steeds zijn - voor baanbrekende ontwikkelingen op bijna alle gebieden van de chemie.' (A.L. German)
Ureum (21): 'Het besef dat stoffen die in levende organismen ontstaan ook door ons synthetisch kunnen worden bereid, opende de weg voor heel wat ontwikkelingen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen.' (Chris Hugelier)
Radium (18): 'Ik vond een mooi oud exemplaar van het boek Madame Curie bij De Slegte. Curie heeft in die tijd een enorme prestatie geleverd ten koste van haar gezin en gezondheid. Die opoffering is "buitenaards"!' (Anneke Westener)
Nylon (16): 'De synthese en inzet van kunststoffen uit aardoliederivaten is een fantastisch en nog steeds sterk ondergewaardeerd hulpmiddel om de razendsnelle depletie van onze natuurlijke grondstoffen - inclusief aardolie zelf - af te remmen.' (Stan Verbraak)
Ammoniak (11): 'In het midden van de jaren 90 werd geschat dat circa 40 procent van de wereldbehoefte aan stikstofhoudende producten zijn oorsprong heeft in het Haber-Bosch proces. Dit betekent in feite dat 40 procent van de wereldbevolking er niet zou zijn zonder de synthese van kunstmest.' (Eric Wils)
Mauveïne (10): 'Serendipiteit kwam samen met echte "chemie" en zo werd vervolgens de chemische industrie geboren.' (Ruud Herold)
Scheiding chlorofyl (9): 'Een synthese is vaak leuk en aardig, maar je bent vaak veel meer tijd kwijt met het zuiveren, scheiden, van de reactieproducten, reagentia, oplosmiddelen en ongewenste bijproducten.' (Jos Oudenhoven)
Fosfor (8): 'Op het idee komen om je urine droog te koken en daarmee een nieuw belangrijk element ontdekken, dat is pas wetenschap!' (B.D. Bosman)
Overig (4)

Onder de inzenders zijn vier prijzen uitgereikt (klik op de namen voor een kort profiel):

Uw naam
E-mailadres
Uw reactie
Security code: