“GHB hebben we thuis op voorraad van 0,5 liter. Hieruit nemen we kleine buisjes van 4 ml. Dat doen we vervolgens in frisdrank, in mijn geval appelsap of dubbeldrank, want dat vind ik het lekkerst.” Aan het woord is uitgaander ‘Frits’ uit het rapport Tendens 2008 van het Gelderse IrisZorg. Hij blijkt geen uitzondering. Bij de verslavingszorg melden zich steeds meer jongeren die verslaafd zijn aan huisgemaakte GHB.

Is het zo simpel om thuis een litertje GHB te brouwen? Ik neem de proef op de som. Uitgangstof voor de thuissynthese blijkt het ringvormige GBL (gamma-butyrolacton) dat wordt verkocht als professioneel schoonmaakmiddel. Door ringopening met loog ontstaat het natriumzout van GHB, de vorm waarin de drug meestal wordt ingenomen. Recepten staan er genoeg op internet.
Na een bestelling op internet krijg ik GBL thuisgestuurd. De andere benodigdheden (een pH-test, gootsteenontstopper en gedestilleerd water) koop ik bij een bouwmarkt met tuinafdeling.

Drugs synthetiseren klinkt misschien spannend, maar de praktijk is nogal saai: een uur lang rustig loog toevoegen en goed roeren. Het product - een kleurloze vloeistof - gaat nog even door een koffiefilter. Dan gaat mijn 0,5 l keuken-GHB naar een echt laboratorium voor analyse.

90 procent van de GBL blijkt succesvol omgezet in GHB. Naast het restant GBL zijn geen bijproducten of vervuilingen te ontdekken. Mijn illegale brouwsel zal zonder twijfel een roes opleveren. Vergeleken met een legaal drankje in de kroeg is mijn keuken-GHB ook spotgoedkoop. De 0,5 liter is goed voor zeker honderd ‘dopjes’ en ik betaalde - een geruïneerde kunststof maatbeker niet meegerekend - circa 35 euro.

GHB staat voor gamma-hydroxyboterzuur. In het uitgaansleven is de drug ook bekend als vloeibare xtc of de rape-drug. GHB stimuleert de receptoren in het brein voor de signaalstof GABA (gamma-amino-boterzuur). Gebruikers worden een kwartier na inname vrolijk, ongeremd, praatgraag en - volgens sommigen - ook geil. De ontdekker van de stof, de Franse arts, schrijver en filosoof Henri Laborit (1914-1995) werd zelf een grote GHB-fan. Hij gebruikte het tijdens congressen om enthousiaster te spreken.

Wie meer GHB inneemt, wordt niet vrolijk maar slaperig. Een hoge dosis GHB veroorzaakt een diepe slaap die over kan gaan in een urenlange coma. Vlak na de ontdekking in 1960 is GHB ook een tijd in zwang geweest als narcose- en slaapmiddel. Maar omdat de omslag tussen extase en narcose plots komt en per individu verschilt, verdween het weer snel uit de apotheek. Nu wordt GHB onder de naam Xyrem enkel nog voorgeschreven aan narcolepsiepatiënten voor een ongestoorde nachtrust.

Verslavingszorg Noord-Nederland (VNN) heeft geen harde cijfers over GHB-gebruik. De drug wordt nog niet opgenomen in het verslavingsonderzoek vanwege het relatief geringe gebruik. Maar de laatste tijd lijkt het gebruik te groeien, vooral op het platteland. “GHB wordt thuis gemaakt en gebruikt als een goedkope vervanger van alcohol”, meldt de VNN-woordvoerder. De VNN heeft minister Klink inmiddels om toestemming gevraagd om GHB te verstrekken in afkickprogramma's.

Bij GHB ligt extase dichtbij narcose. Twee derde van de GHB-gebruikers is een keer out gegaan, weet drugsonderzoeker Ton Nabben van de Universiteit van Amsterdam. Die bewusteloosheid kan gevaar opleveren, zeker als er ook andere drugs zijn gebruikt. Iemand kan stikken in zijn tong of braaksel. Op afterparty’s wordt desalniettemin GHB genomen om het opgefokte gevoel van xtc of speed te verdrijven.

Mijn huisgemaakte GHB verdwijnt braaf in de tank organisch afval op het lab. Maar zolang GLB zo eenvoudig te krijgen is, heeft keuken-GHB alles in zich om een hype worden.

Naar aanleiding van dit artikel zijn kamervragen gesteld