[ Synthese van ureum uit anorganische stoffen ]

Friedrich Wöhler, 1828

18 januari 2010 Rutger de Jong 1 reactie 90x gelezen

Dat ureum - een component van urine - ook uit anorganische stofjes valt te produceren, maakte een einde aan het vitalisme.

“Ik moet u vertellen dat ik ureum kan maken zonder nieren van mens of hond te gebruiken. Ammoniumcyanaat is ureum”, schrijft een verheugde Friedrich Wöhler aan de bevriende wetenschapper Berzelius. Wöhler was al jaren bezig om de eigenschappen van cyanaten te bestuderen, zouten met een zeer reactieve O-CN-staart die aan zowel de N als de O-kant kan binden. Toen hij ammoniumcyanaat probeerde te maken uit zilvercyanaat en ammoniumchloride, beide anorganische stoffen, kwam hij echter tot ontdekking dat de eigenschappen van dit cyanaat exact gelijk waren aan die van ureum, een stof uit onze urine.

 

De ontdekking druisde in tegen het destijds gangbare vitalisme dat ervan uitging dat organische stoffen – in het lichaam geproduceerde stoffen – alleen zijn te produceren met behulp van ‘levenskrachten’.

 

Niet alleen op filosofisch vlak was het overigens een overwinning. Wöhlers vondst was ook van groot belang voor de industrie: ureum is een belangrijke grondstof voor de productie van medicijnen, kunstmest en voor het kunsthars melamine (bekend van de kampeerbordjes).


Reacties

Reacties

breedveld 24/01/2010 12:26

het begin van de synrthetische organische chemie, een wereld zonder is miet meer voor te stellen

Reageren

Plaats uw reactie op dit bericht.
Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 
















 

[ De winnaars ]

Oersoep beste experiment

 

189 stemmen – na verwijdering van een aantal dubbelstemmers - ontving de redactie op de verkiezing voor ‘Het beste experiment’. De meeste stemmen – 35 – gingen naar het oersoepexperiment, tweede werd de ontdekking van PCR met slechts twee stemmen minder. De derde plaats was voor enantiomeren, die wel beduidend minder stemmen had. De minste stemmen – 8 –  kreeg de ontdekking van fosfor, wat door de destillatie uit urine wel spannend, maar misschien minder aantrekkelijk is om te kiezen. Heel ver uiteen liepen de verschillende experimenten dus niet.

 

De volledige uitslag:

  1. Oersoep (35): 'Bij dit experiment is erg goed nagedacht over het ontstaan van levensvormen uit de elementen.' (Jens Christiaans)

  2. PCR (33): 'Dankzij enzymen uit thermofiele diepzeebacteriën is het mogelijk met DNA genetische ziektes op te sporen en modern forensisch onderzoek te doen.' (P. de Jonge)

  3. Enantiomeren (24): 'Dit experiment leverde inzichten die van cruciaal belang zijn geweest - en nog steeds zijn - voor baanbrekende ontwikkelingen op bijna alle gebieden van de chemie.' (A.L. German)

  4. Ureum (21): 'Het besef dat stoffen die in levende organismen ontstaan ook door ons synthetisch kunnen worden bereid, opende de weg voor heel wat ontwikkelingen die we nu als vanzelfsprekend beschouwen.' (Chris Hugelier)

  5. Radium (18): 'Ik vond een mooi oud exemplaar van het boek Madame Curie bij De Slegte. Curie heeft in die tijd een enorme prestatie geleverd ten koste van haar gezin en gezondheid. Die opoffering is "buitenaards"!' (Anneke Westener)

  6. Nylon (16): 'De synthese en inzet van kunststoffen uit aardoliederivaten is een fantastisch en nog steeds sterk ondergewaardeerd hulpmiddel om de razendsnelle depletie van onze natuurlijke grondstoffen - inclusief aardolie zelf - af te remmen.' (Stan Verbraak)

  7. Ammoniak (11): 'In het midden van de jaren 90 werd geschat dat circa 40 procent van de wereldbehoefte aan stikstofhoudende producten zijn oorsprong heeft in het Haber-Bosch proces. Dit betekent in feite dat 40 procent van de wereldbevolking er niet zou zijn zonder de synthese van kunstmest.' (Eric Wils)

  8. Mauveïne (10): 'Serendipiteit kwam samen met echte "chemie" en zo werd vervolgens de chemische industrie geboren.' (Ruud Herold)

  9. Scheiding chlorofyl (9): 'Een synthese is vaak leuk en aardig, maar je bent vaak veel meer tijd kwijt met het zuiveren, scheiden, van de reactieproducten, reagentia, oplosmiddelen en ongewenste bijproducten.' (Jos Oudenhoven)

  10. Fosfor (8): 'Op het idee komen om je urine droog te koken en daarmee een nieuw belangrijk element ontdekken, dat is pas wetenschap!' (B.D. Bosman)

  11. Overig (4)

 

Onder de inzenders zijn vier prijzen uitgereikt (klik op de namen voor een kort profiel):

  1. Boek On the surface of things: Willem Vannecke (oersoep)

  2. Caffeïne-halsketting: Stan Verbraak (nylon)

  3. Chemiedoos: Guus van der Veek (radium)

  4. Waterstofcelauto: Ingrid Vandeven (ureum)

C2W is een uitgave van Beta Publishers.
© 2010 www.c2w.nl - alle rechten voorbehouden.