Nieuws

[Live] Wetenschapsupdates omtrent coronavirus

Daniël Linzel | donderdag 2 april 2020
Dossier Coronavirus

Het is onmogelijk om alle wetenschappelijke ontdekkingen rondom SARS-CoV-2 en COVID-19 bij te houden. Daarom houden we op deze pagina een overzicht bij waar we doorverwijzen naar studies en aanverwante zaken en dat we dagelijks aanvullen. Van sommige artikelen schrijven we nieuwsberichten; de link daarnaartoe kun je hier ook vinden.

Nieuwe berichten verschijnen regelmatig ook op eerdere data, afhankelijk van de publicatiedatum van papers en dergelijke. Bij berichten die we dagelijks toevoegen zal op de dag zelf een asterisk (*) staan.

2 april 2020

*De Radboud Universiteit en het Radboudumc lanceren een crowdfundplatform om geld te kunnen ophalen voor innovaties en wetenschappelijk onderzoek in de strijd tegen corona. Je bent nodig is de bijbehorende slogan. Onder meer het onderzoek van Radboudhoogleraar Mihai Netea moet zo een verdere impuls krijgen. Netea startte medio maart samen met het UMC Utrecht een studie naar de mogelijke werkzaamheid van het BCG-vaccin (tuberculose-vaccin) tegen het coronavirus.

*Het Gentse Biogazelle, een contract research organization, gaat op grote schaal patiëntenstalen testen op SARS-CoV-2. Dat doet het bedrijf met de RT-qPCR-methode. Zie hier meer infor over Biogazelle.

1 april 2020

Bioporto Diagnostics werkt met de University of Southern Denmark aan een test om COVID-19 binnen tien minuten aan te tonen, staat in het bijbehorende persbericht.

Duitse onderzoekers van het Klinikum München-Schwabing onderzochten negen COVID-19 patiënten op virologisch gebied en publiceerden hun resultaten in Nature. Ze laten onder andere zien dat in de eerste symptoomweek, patiënten met milde COVID-19 heel veel virusdeeltjes verspreiden. 

Creative Dock is bezig met de ontwikkeling van een Corona Zelf Check-applicatie en werkt samen met internationale instanties voor de uitrol van de Zelf Check in o.a. Tsjechië, Slowakije en Zwitserland. Om dit ook in Nederland zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen, zijn zij op zoek naar partnerbedrijven die kunnen helpen met de facilitatie ervan. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen via de website.

De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen heeft ook een overzichtspagina met al haar nieuws en informatie over het coronavirus in de geneesmiddelensector. 

31 maart 2020

*Op BioRxiv is een paper verschenen waarin Hualan Chen de ontvankelijkheid van verschillende dieren voor SARS-CoV-2 heeft getest. Zo blijken honden, varkens, kippen en eenden het virus slecht te repliceren, maar zijn katten en fretten er wel ontvankelijk voor. Er is echter nog geen reden tot paniek, zo bericht Nature, want het is nog niet aangetoond dat katten het virus ook op mensen overdragen. Katten vertonen overigens geen symptomen als ze het virus hebben.

In een persbericht van de European Medicines Agency concludeert het agentschap dat er nog geen medicijn de juiste efficacy heeft getoond in klinische proeven tegen COVID-19, de huidige voorlopige data in acht nemend. Verder toont de site een overzicht van de kandidaatmedicijnen. 

ChemistryWorld publiceerde vandaag een overzichtelijk achtergrondverhaal over of je bestaande medicijnen tegen COVID-19 kunt gebruiken. 

Een groep Chinese en Amerikaanse onderzoekers bekeek de verspreiding van SARS-CoV-2 in de eerste vijftig dagen in China en publiceerde de resultaten in Science. De strikte maatregelen die de Chinese overheid heeft genomen, hebben vele honderdduizenden gevallen voorkomen.

Een samenwerking tussen onder andere de TU Delft en een aantal ziekenhuizen gaat gebruikte mondkapjes steriliseren om tegen het tekort aan mondkapjes in de zorg te vechten. De eerste tests laten geen verschil zien tussen de gesteriliseerde gebruikte mondkapjes en nieuwe. 

Er is nu meer informatie beschikbaar over het Noord-Nederlandse onderzoek (zie het bericht over Lifelines onder 30 maart). Meer informatie vind je hier (Aletta Jacobs School of Public Health), hier (Universitair Medisch Centrum Groningen) en hier (COVID-19 Host Genetics Initiative, het daadwerkelijke project).

30 maart 2020

In Annals of Internal Medicine staat dat je SARS-CoV-2 nog in longslijm en uitwerpselen kunt vinden terwijl samples uit het slokdarmhoofd negatief testen voor COVID-19.

Met een CT-scanner kun je COVID-19 in een vroeg stadium al detecteren, maar het aantal patiënten zal het aantal beschikbare werknemers voor de techniek snel overstijgen. DetectED-X, een spin off van de University of Sidney, komt met een online platform dat dit probleem snel kan verhelpen.

Aan de Goethe Universität Frankfurt am Main is een 'corona-testprocedure' ontwikkeld die de testcapaciteit over de hele wereld drastisch verbetert door een paar tests op een specifieke manier te combineren.

De University of Alabama at Birminghan gaat met hulp van het bedrijf Altimmune klinische tests beginnen met een potentieel vaccin voor de preventie van COVID-19.

Met een financiering van een miljard euro gaat Johnson & Johnson hard aan de slag met het ontwikkelen van een vaccin tegen SARS-CoV-2, meldt Noordhollands Dagblad. Dochterbedrijf Janssen Vaccines & Prevention werkt ook aan een vaccin (zie het bericht onder 28 maart).

In een nieuwsbericht van EurekAlert! staat dat onderzoekers van The University of North Texas Health Science Center at Fort Worth stamcellen willen inzetten om COVID-19 te bestrijden. De paper voor de april-editie van Aging and Disease is hier te vinden, het nieuwsbericht van de HSC.

Waar ACE-inhibitors en angiotensine receptor blockers eerst nog verdacht waren voor het verergeren van de ontvankelijkheid voor COVID-19, zijn ze daarna door onderzoek vrijgepleit (zie onder 19 en 25 maart). Nu wijst een nieuw onderzoek uit dat deze stoffen zelfs zouden kunnen helpen in de prognose van COVID-19-patiënten die medicijnen slikken tegen hoge bloeddruk.

Onderzoekers van Cranfield University gaan een op papier gebaseerde test ontwikkelen om SARS-CoV-2 in afvalwater van gemeenschappen waar mensen geïnfecteerd zijn op te sporen, meldt Cranfield University in een persbericht. Het bijbehorende onderzoek is al eerder gepubliceerd.

Een groot aantal onderzoekers van Imperial College London hebben schattingen gepubliceerd in The Lancet Infectious Diseases over onder andere het sterfpercentage van verschillende leeftijdsgroepen ten gevolge van COVID-19. De bevestigde sterfgevallen door het coronavirus komen neer op een percentage van 1,38 %. Het varieert enorm, van 0,0016 % in kinderen (0 - 9 jaar) tot wel 7,8 % in 80-plussers.

Een Viewpoint van Derek Angus dat op JAMA is gepubliceerd maakt een afweging tussen een 'gewoon doen'-aanpak en een 'leer eerst'-aanpak wat betreft de strategie om SARS-CoV-2 de kop in te drukken, en besluit dat de beste optie een combinatie is: 'leer door te doen'.

Lifelines start morgen met een onderzoek onder 135.000 Noord-Nederlanders die een aantal vragenlijsten in gaan vullen om duidelijkheid te krijgen over risicofactoren en de verspreiding van COVID-19.

In Nature hebben Jiang Shang, Fang Li en collega's van de University of Minnesota de kristalstructuur gepubliceerd van het receptorbindend domein van SARS-CoV-2 in complex met het eiwit menselijk ACE 2. De studie moet helpen met het bedenken van interventiestrategieën gericht op receptor-herkenning.

29 maart 2020

De Food and Drug Administration (FDA) heeft het Houston Methodist-ziekenhuis als eerste ziekenhuis toestemming gegeven om bloedplasma van een herstelde COVID-19-patiënt aan een patiënt in kritieke toestand door het virus te geven, staat in de Houston Chronicle.

28 maart 2020

De Standaard heeft naar aanleiding van cijfers van het Universitair Ziekenhuis Gent een analyse kunnen doen over de demografie van patiënten. Het blijkt dat, zoals ook in China en Italië het geval is, er vooral oude mannen op de intensieve zorg-afdeling liggen.

Het Leidse bedrijf Janssen Vaccins meldt in een artikel van de NOS dat het een potentieel vaccin heeft ontwikkeld tegen COVID-19 en dat het bedrijf dat vaccin in september al wil testen.

27 maart 2020

*Chemistry & Engineering News bericht over een studie op BioRxiv die de eiwit-eiwitinteracties tussen de mens en SARS-CoV-2 laat zien. De onderzoekers gebruikten affinity-purification massaspectrometrie, waarmee ze 332 high confidence eiwit-eiwitinteracties vonden. Dat resulteerde in 67 behandelbare menselijke eiwitten die corresponderen met 69 medicijnen die ofwel door de Food & Drug Administration goedgekeurd zijn, ofwel in een (pre)klinische studie zitten. De onderzoekers zijn deze medicijnen op het moment al aan het testen.

Science rapporteert over een grootschalig onderzoeksproject dat zich richt op hoe SARS-CoV-2 discrimineert tussen patiënten, en wat de genetische redenen daarvoor kunnen zijn. Het onderzoek wordt onder andere uitgevoerd door het Institute of Molecular Medicine Finland van de universiteit van Helsinki.

Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) heeft een polikliniek geopend voor mensen die besmet zijn geweest met het COVID-19. Het LUMC wil zo het herstel van de patiënten bevorderen en tegelijkertijd de nasleep bestuderen in deze patiënten. Voor meer info, zie: www.lumc.nl/org/coronavirus

EurekAlert! verwijst naar een website van de Center for Genomic Regulation waarop onderzoekers een database hebben opgebouwd van alle uniformly processed SARS-COV-2 nanopore direct RNA sequencing datasets die ze konden vinden. Ze roepen verder op om hun datasets aan te vullen.

De coronavirusepidemie heeft het leven al voor veel mensen op zijn kop gezet, maar wat als je in deze tijden ook nog kanker hebt? Hoe ga je dan om met deze ziekte en wat is het beste om te doen? Een paper in Annals of Internal Medicine bespreekt dit onderwerp. 

In JAMA Cardiology verscheen een studie naar een vrouwelijk individu van 53 jaar die een ontsteking aan de hartspier kreeg, vermoedelijk vanwege SARS-CoV-2. De auteurs willen hiermee aangeven dat ondanks dat de luchtwegklachten geweken zijn, het hart misschien nog wel in gevaar kan zijn.

Op initiatief van het Social Sciences and Humanities-beraad is de website ssh-covid19.nl opgericht. 'Het SSH COVID-19-portaal heeft als doel om SSH-expertise van Nederlandse universiteiten te organiseren middels een openbaar platform. Dit portaal verleent snelle en directe toegang tot academische experts', aldus de site.

In België verschijnt naast de al eerder gepubliceerde online coronatest vandaag ook een kennisbank die zich richt op het scheiden van juiste en onjuiste informatie, vermeldt een persbericht van de Vrije Universiteit Brussel. Initiatiefnemer Dirk Devroey maakt een lijst van verhalen die de ronde gaan en evalueert ze. De test en de kennisbank vind je op www.coronavirustest.be.

26 maart 2020

*Chemical & Engineering News schrijft dat chemici van de Emory University een middel hebben gevonden dat waarschijnlijk beter werkt tegen COVID-19 dan remdesivir (van Gilead), hoewel ze het middel nog moeten testen in mensen.

Emily Leproust, ceo van het bedrijf Twist, vertelt in een bericht van Pharmaceutical Technology hoe haar bedrijf kan helpen in de COVID-19 uitbraak door hun specialiteit DNA-synthese.

Het Howard Hughes Medical Institute plaatste een artikel over het gebruik van citizen science in de strijd tegen het coronavirus. Daarvoor gebruiken onderzoekers het game-platform Foldit, waarmee iedereen die een account aanmaakt op een puzzelachtige manier oplossingen kan zoeken voor bepaalde eiwitstructuren. Eerder schreven wij al een review over Foldit.

Een groep anesthesisten, universiteiten en bedrijven hebben een manier gevonden om een snorkelmasker om te bouwen voor gebruik in de zorg, de Covid Lifesaver Mask.

ChemistryWorld bericht dat het Verenigd Koninkrijk £ 20 miljoen (ruim € 22,1 miljoen) vrijmaakt voor zes onderzoeksprojecten gericht op de bestrijding van COVID-19. Twee projecten aan de University of Oxford gaan vaccins ontwikkelen. Een ander project zoekt uit of bestaande middelen werken in klinische studies. Imperial College London stopt een deel van de beurs in antilichaamtherapieën. Een laatste project tussen Imperial College London, University of Edinburgh en University of Liverpool gaat minstens 1300 coronagevallen screenen om een goed beeld te krijgen van hoe de ziekte zich verspreidt en de effecten van COVID-19.

Mensen die SARS-CoV-2 bij zich dragen, kunnen het virus al twee tot drie dagen voor zichtbare en voelbare symptomen overdragen. Dat meldt De Standaard op basis van een nog niet gepubliceerde paper van Gabriel Leung en collega's.

Vijftien bedrijven, waaronder Novartis en Johnson & Johnson, bundelen hun krachten in een consortium gesteund door onder andere de Bill Gates Foundation, staat op Pharma phorum. De bedrijven gaan al bestaande en geteste middelen uit hun stoffenbibliotheek testen.

Onderzoekers van Shantou University en the University of Hong Kong geven in een paper in Nature aan dat het Javaans schubdier een waarschijnlijke gastheer is geweest van het coronavirus voor het naar de mens over is gesprongen. De illegaal in China geïmporteerde schubdieren waren te koop op een wet market waar verse vlees, vis en andere zaken worden verkocht. De studie bevestigt het vermoeden van een eerdere studie waar wij over hebben bericht op onze site

25 maart 2020

Uitgever Elsevier heeft een online SARS-CoV-2-informatiecentrum geopend. Op het platform verschijnen alle wetenschappelijke publicaties die onder Elsevier vallen. De meest recente update op moment van schrijven (31 maart) was 25 maart.

Er is geen reden om in de huidige coronapandemie Renin-Angiotensin System Blockers, medicijnen tegen bepaalde hart- en nierziektes, niet in te nemen, melden Jan Danser, Murray Epstein en Daniel Batlle in het tijdschrift Hypertension. Het idee bestond dat dit soort medicijnen je ontvankelijker zouden maken voor COVID-19, maar hier is geen bewijs voor. Blijf dus je medicijnen slikken, is het advies.

Peter Thielen van de John Hopkins University vertelt in een artikel met De Telegraaf dat SARS-CoV-2 zijn genetisch materiaal goed in stand houdt en daardoor niet snel muteert en andere varianten vormt van het virus. Dat biedt hoop dat een vaccin goed zal (blijven) werken.

Het Financieel Dagblad meldt dat het Maastricht Universitair Medisch Centrum een voorstel heeft aangedragen om een Chinees algoritme te gebruiken dat kan laten zien of iemand besmet is met SARS-CoV-2 om beslissingen over behandelopties te maken. 

Konstantin Avchaciov, Olga Burmistrova en Peter Fedichev van Russisch kunstmatige intelligentie-bedrijf Gero hebben met kunstmatige intelligentie uitgedokterd welke nu al bestaande medicijnen en stoffen het goed zouden kunnen doen tegen COVID-19 en publiceerden het in een preprint op ResearchGate.

In een studie in The Lancet Public Health suggereren onderzoekers van London School of Hygiene & Tropical Medicine aan de hand van een computermodel dat het verlengen van social distancing in Wuhan, China, tot begin april een volgend hoogtepunt in de corona-epidemie flink zal uitstellen, wat de druk op de lokale zorg in ieder geval tijdelijk wegneemt.

Belgische onderzoekers hebben een antigene test ontwikkeld die binnen een kwartier aantoont of iemand besmet is met SARS-CoV-2, aldus de Vlaamse krant De Standaard. De test werkt in de neus- en keelholte en is al bij 250 patiënten getest.

Het Koninklijk Instituut Voor Ingenieurs (KIVI) komt met een platform om de medische sector ondersteuning te bieden bij technische vraagstukken. Als er een vraag binnenkomt, dan stuurt de KIVI het direct door naar een relevante ingenieur.

EurekAlert! komt met het nieuws dat Rommie Amaro en co-auteurs werken aan een all-atom simulatiemodel voor het coronavirus, voortbordurend op haar werk uit februari van dit jaar aan een all-atom influenzavirus simulatie. In die publicatie in ACS Central Sciences speculeerden de auteurs alvast hoe zo'n model kan helpen om nieuwe targets te ontdekken voor medicijnen tegen SARS-CoV-2.

In een nieuwsbericht van EurekAlert! valt te lezen dat UC San Diego Health een klinische test begint met remdesivir, een antiviraal medicijn. Ook het Beth Israel Deaconess Medical Center gaat hier klnische tests mee doen.

Bloedbank Sanquin gaat bloed inzamelen van patiënten die van COVID-19 zijn genezen, om zodoende te onderzoeken of het bloed afweerstoffen bevat die patiënten die nog ziek zijn kunnen helpen. Sanquin onderzoekt verder ook groepsimmuniteit.

Het is waarschijnlijk niet zo dat je SARS-CoV-2 kan overdragen via je tranen, hebben onderzoekers van de National University Hospital of Singapore ontdekt. Vandaag publiceerden ze hun artikel versneld in the Journal of Ophthalmology.

24 maart 2020

De Universiteit Leiden heeft een crowdfunding gestart om onderzoek van de universiteit en het Leids Universitair Medisch Centrum te bekostigen. Je kunt hier doneren, alsook hun laatste corona-updates lezen.

Onderzoekers en fysiotherapeuten van het Radboud Universitair Medisch Centrum geven in een persbericht aan dat patiënten die COVID-19 hebben opgelopen zo snel als mogelijk en veilig is aan de fysiotherapie moeten. Dit omdat je ademhalingsproblemen kunt krijgen als je aan de beademing hebt gelegen en omdat je in een ziekenhuisbed weinig beweging krijgt. Ze publiceerden ook een factsheet en een document met aanbevelingen.

Drie artsen pleiten in het tijdschrift JAMA dat in lage en middeninkomenslanden een goede voorbereiding op een uitbraak van COVID-19 cruciaal is om te zorgen voor zo min mogelijk slachtoffers, staat vandaag in een nieuwsbericht van het Radboud Universitair Medisch Centrum

Leukine, een middel dat in 1991 al is goedgekeurd, is een groeifactor die zou kunnen helpen bij de behandeling van longproblemen veroorzaakt door COVID-19. De VIB en UZ Gent gaan ermee aan de slag, vermeldt medicijnverstrekker Partner Therapeutics op diens website. Lees hier ons nieuwsbericht.

Bionity.com meldt dat onderzoekers in Duitsland in een fase III klinische test gaan kijken of een tuberculosevaccin dat ontwikkeld is door onderzoekers van het Max-Planck-Institut für Infektionsbiologie ook effectief is tegen SARS-CoV-2.

23 maart 2020

Tony Hu, Matthew Frieman en Joy Wolfram bestudeerden Chloroquine, een zeventig jaar oud malariamedicijn dat door een aantal onderzoeksgroepen wordt aangedragen als potentieel medicijn tegen COVID-19. Hu et al. laten zien dat chloroquine (en de variant hydroxychloroquine) de endocytose van het SARS-CoV-2 virus waarschijnlijk verhindert. De onderzoekers spreken van 'voorzichtig optimisme' in hun conclusie in Nature nanotechnology.

COVID-19-patiënten zijn waarschijnlijk tot acht dagen na het verdwijnen van de symptomen nog besmettelijk, waarschuwen De Chang, Enqiang Qin en collega's van de Chinese PLA General Hospital in Peking in een artikel van de American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. Ook de website SciTechDaily heeft er een nieuwsbericht van.

Een bericht van de European Pharmaceutical Review vertelt dat de European Medicines Agency zich alvast gaat beraadslagen over eventuele medicijntekorten die het gevolg kunnen zijn van de wereldwijde SARS-CoV-2-uitbraak.

De American Chemical Society heeft een filmpje op YouTube geplaatst waarin de presentatoren uitleggen waarom handen wassen zo effectief is tegen het coronavirus. In de videobeschrijving refereren ze naar dertien papers waarop ze hun filmpje hebben gebaseerd.

Nature Biotechnology heeft een uitgebreid artikel over de verschillende soorten tests die er momenteel zijn voor SARS-CoV-2.

Onderzoekers in Wuhan Jinyintan Hospital, China, publiceerden in American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine dat het beter is voor de longen van patiënten met ernstige COVID-19 als de patiënten op de buik liggen.

In Duitsland aan de Technische Universität Braunschweig werken wetenschappers samen aan antilichaamtherapie tegen COVID-19, meldt bionity.com. Het internationale consortium`(Antibody Therapy Against Coronavirus, ATAC) gaat parallelle strategieën bedenken voor menselijke antilichaamtherapieën. 

20 maart 2020

'Coronapod' is de podcast van Nature over de uitbraak van SARS-CoV-2, COVID-19, en ontwikkelingen op dit gebied en is sinds vandaag hier te luisteren.

19 maart 2020

Mensen met een heftige vorm van COVID-19 hebben een hoge viral load (een groot aantal virusdeeltjes in het bloed) en hebben nog langere tijd virusdeeltjes in hun bloed. Dat maakt het waarschijnlijk mogelijk om de viral load als marker te gebruiken die aangeeft hoe ernstig de ziekte is, melden Yang Liu, Wei Zhang en collega's in The Lancet Infectious Disease.

Roche kondigt een samenwerking met de Food & Drug Administration aan om een dubbelblind, placebo-gecontroleerde fase III klinische studie te doen op patiënten met ernstige COVID-19 longontsteking met het middel Actemra/RoActemra.

In een artikel op Chemical & Engineering News laat de World Health Organization weten dat 'WHO does not recommend against taking the drug for fever caused by novel coronavirus infection'. Dit in tegenstelling tot een aantal nieuwsberichten dat is verspreid, waarin werd vermeld dat ibuprofen de ontvankelijkheid voor SARS-CoV-2 zou stimuleren. Deze claim vindt echter geen ondersteuning in de wetenschappelijke literatuur. Ook de European Medicines Agency komt met eenzelfde statement.

18 maart 2020

Nafamostat mesylaat zou kunnen helpen tegen het verspreiden van COVID-19 door het proces waarmee SARS-CoV-2 de cel in komt te blokkeren, aldus een paper in Cell. Het medicijn is al klinisch getest tegen acute pancreatitis (alvleesklierontsteking).

Het Leids Universitair Medisch Centrum werkt samen met zeven Europese partners aan de ontwikkeling van antivirale therapie tegen het coronavirus. Lees hier ons nieuwsbericht.

Onderzoekers van de University of Oxford’s Engineering Science Department en de Oxford Suzhou Centre for Advanced Research hebben een nieuwe snelle methode ontwikkeld voor de diagnose van COVID-19 in een vroeg stadium. Het zou in 30 minuten moeten kunnen.

James Diaz, dokter en hoogleraar aan de Louisiana State University Health Sciences Center, waarschuwt in een paper in de Journal of Travel Medicine dat het nemen van angiotensine-converterend enzym-remmers (ACEI) of angiotensine receptor blokkers (ARB) kan leiden tot ergere vormen van COVID-19. Door ACEI en ARB komen er namelijk meer ACE's vrij, het enzym waarop SARS-CoV-2 aanvalt. (UPDATE: zie een bericht onder 30 maart waarin dit wordt ontkracht)

17 maart 2020

De American College of Surgeons publiceerden een paper in de vorm van een nieuwsbericht op hun site over procedures die zij adviseren voor ziekenhuizen omtrent omgaan met de coronavirus-uitbraak.

Het is zeer onwaarschijnlijk dat het virus SARS-CoV-2 door mensen in een laboratorium is gemaakt, omdat een specifiek onderdeel van het virus niet geoptimaliseerd is voor de mens, maakt een publicatie in Nature Medicine duidelijk. Lees hier ons nieuwsbericht.

Ontvang de nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van C2W.

Meld je nu aan!

Wordt abonnee/lid

Logo KNCV

Sluit nu een abonnement af of word lid van de KNCV en ontvang elke week het laatste nieuws, digitaal of op papier. 

Sluit nu een abonnement af!