Opinie

Transparantie gezocht

Arjen Dijkgraaf |
Geneeskunde & Immunologie, R&D & Octrooien

Mag de farmaceutische industrie bepalen wat een geneesmiddel kost? Tot op zekere hoogte, stellen Hans Büller en Adam Cohen.

‘Er zijn altijd twee kanten’, begint Adam Cohen. ‘Bedrij­ven die geld steken in een nieuw geneesmiddel, moeten dat kunnen terugverdienen. Maar als ze de prijzen verhogen van middelen waaraan ze bijna niets hebben bijgedragen, is dat onoorbaar en misbruik van regel­geving.’

Cohen, die als hoogleraar klinische farmacologie tot voor kort het Centre for Hu­man Drug Research (CHDR) in Leiden leidde, heeft het over de plannen van het Amsterdamse Academisch Medisch Centrum om zelf CDCA te gaan maken. Dit stokoude middel tegen galstenen wordt al langer off-label ingezet tegen de zeldzame stofwisselingsziekte CTX. Recentelijk liet fabrikant Leadiant die toepassing officieel registreren, verwierf een weesgeneesmiddelstatus en ging € 220.000 per jaar vragen. Zorgverzekeraars willen het middel nu niet meer vergoeden.

Het AMC-initiatief is een voorbeeld van ‘magistrale’ bereiding: het recht van apothekers om medicijnen te maken voor eigen, individuele patiënten. Volgens de Rotterdamse arts Hans Büller is zoiets hooguit een tijdelijke oplossing: ‘Bij magistrale bereiding ontbreekt de waarborg dat een medicijn over een jaar nog op de markt is.’ Maar bij CDCA, waarvan het actieve ingrediënt misschien € 500 per jaar kost, zit ook volgens hem iets scheef.

Knutselwerk

De discussie begon toen een Haagse apotheek Orkambi wilde namaken, een peperduur maar gloednieuw middel tegen taaislijmziekte. Dat plan vindt geen genade in de ogen van Büller en Cohen. ‘Keren we terug naar de tijd dat dingen in elkaar werden geknutseld?’, vraagt de laatste zich af. ‘Sommige middelen zijn moeilijk na te maken. De synthese van de grondstoffen ligt vaak buiten het bereik van Neder­landse ziekenhuisapotheken. En als een farmabedrijf uitgebreid moet bewijzen dat een generieke kopie identiek is aan het origineel, waarom zou een apotheek dat dan niet moeten?’

‘Hoeveel dure medicijnen kunnen we er nog bij hebben?’

Volgens Cohen zit er weinig anders op dan de vraagprijs te betalen, zelfs al betwijfel je of die terecht is. En in zijn ogen is het lastig te zeggen wanneer het echt te dol wordt. ‘Je kunt zeggen dat een geneesmiddel een maximumbedrag per gewonnen levensjaar mag kosten. Maar hoe bepaal je of het zijn prijs waarmaakt?’ Als voorbeeld noemt hij een recent aangekondigd medicijn dat de sterfte door longkanker halveert. ‘Is dat € 100.000 per jaar waard? Ik weet het niet. Maar nierdialyse kost evenveel en dat doen we gewoon.’

Verantwoordelijkheid

Cohen kan zich voorstellen dat de prijzen dalen als niemand zo’n medicijn meer koopt; met Orkambi is dat inmiddels al gebeurd. Maar Büller ziet meer brood in een alternatief model. ‘De afgelopen honderd jaar hebben we de verantwoordelijkheid gegeven aan de farma. De rol van dokter, patiënt en ziekenhuis was minimaal. De tijd is rijp dat zij er óók in gaan investeren.’

Hij wil dat bereiken via Fair Medicine, een initiatief dat sámen met de industrie medicijnen ontwikkelt voor kleine groepen patiënten. Binnenkort kondigt het de eerste drie projecten aan. ‘Transparantie in de prijsopbouw is het belangrijkste uitgangspunt. We berekenen de totale kostprijs, dus niet alleen grondstoffen maar ook productie, verpakking en studiekosten. Daar mag maximaal 8 à 15 % winst bovenop.’

Büller noemt het een kwestie van maatschappelijke verantwoordelijkheid. ‘Hoeveel dure medicijnen kunnen we er nog bij hebben?’ En ook Cohen ziet aankomen dat personalized medicine anders een probleem wordt. ‘Als het moet, kunnen we natuurlijk alles betalen. Maar een armoedesituatie, waarin niet iedereen meer dezelfde medicijnen kan krijgen, is niet ver weg.’ 

Deel deze pagina
Ontvang de nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws van C2W.

Meld je nu aan!

Word abonnee/lid

Sluit nu een abonnement af of word lid van de KNCV en ontvang elke week het laatste nieuws, digitaal of op papier. 

Sluit nu een abonnement af!

Naar boven