Verenigingen

Experts over… schaarste aan elementen

| donderdag 6 februari 2020

Zilver, indium en yttrium. Drie elementen die volgens experts deze eeuw al uitgeput kunnen zijn, als we niets veranderen. De schaarste aan elementen krijgt steeds meer aandacht. En terecht, zeggen Moniek Tromp, hoogleraar materiaalchemie aan de Rijksuniversiteit Groningen, en Gert-Jan Gruter, hoofd technologie bij Avantium. 

‘Misschien is schaarste niet het goede woord’, zegt Gert-Jan Gruter. ‘Er raakt niet echt iets op – behalve dan helium, dat opstijgt en in het heelal verdwijnt. De elementen zijn nog steeds aanwezig in de producten die worden weggegooid. Het probleem is eerder dat die elementen in zeer kleine hoeveelheden in die producten zitten. Daardoor is het vaak niet mogelijk of rendabel om grondstoffen terug te winnen.’
Daarnaast lijkt er volgens Moniek Tromp eigenlijk best genoeg te zijn van de ‘schaarse elementen’. ‘Van kobalt is bijvoorbeeld nog een grote hoeveelheid aanwezig in onder andere mijnen in Congo. Maar omdat Congo een politiek instabiel land is en we de beelden van kinderarbeid daar zien, wordt het een kritisch materiaal genoemd. Het is dus ook de maatschappelijke context die zorgt voor het tekort.’
Dat maakt het probleem van schaarste niet minder relevant. ‘Het is zeker belangrijk dat we meer aandacht gaan besteden aan de schaarste van grondstoffen’, meent Gruter. ‘Bij klimaatverandering hebben we al gezien dat hoe later we beginnen, hoe duurder en moeilijker het wordt om het probleem op te lossen. We moeten nu echt actie ondernemen.’

Recyclen

De oplossing ligt wat betreft zowel Gruter en Tromp niet alleen in het zoeken naar alternatieve materialen. ‘Je kunt batterijen ontwikkelen waarin je kobalt vervangt door nikkel, maar dan zul je op een gegeven moment tegen een nikkeltekort aanlopen’, zegt Tromp. ‘De langetermijnoplossing zit in het recyclen van materialen. Als het productieproces circulair wordt, kunnen we pas echt generaties vooruit kijken.’ Gruter beaamt dat. ‘Recycling is echt de sleutel. En dat begint al bij het ontwerpen van een product. Dat moet al gebeuren met hergebruik in gedachten.’
‘Er is kennis over recyclen’, vertelt Tromp. ‘Vooral in Azië is veel onderzoek gedaan naar het recyclen van producten als bijvoorbeeld batterijen, maar in de praktijk gebeurt het nog weinig, omdat het vaak tijdrovend en duur is. Om recycling te stimuleren is zeker geld nodig.’
‘Als je kijkt naar hoe lang we de aarde nog willen gebruiken is het eigenlijk raar dat we elementen gebruiken die bijna op zijn’, zegt Gruter. ‘Zonder recycling financieel te stimuleren blijft het gebruik van virgin materialen goedkoper. De overheid heeft hier echt een taak in.’

Lees een uitgebreidere versie van dit artikel op chemie­mediacentrum.nl - Jenny Hasenack
KNCV

Logo KNCV

De Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV) vergroot de (vak)kennis van leden, bevordert de contacten tussen leden en behartigt hun belangen in hun werkveld en richting politiek en overheid. Werk, Onderwijs en Maatschappij zijn de speerpunten van het beleid. Ook maakt de KNCV zich hard voor de beeldvorming van de chemie buiten de vereniging.

NVBMB

Logo NBVME

De Nederlandse Vereniging voor Biochemici en Moleculair Biologen (NVBMB) is opgericht in 1927 en vertegenwoordigt de belangen van studenten en professionals in deze vakgebieden. De vereniging heeft tot doel het veld van biochemie en moleculaire biologie te stimuleren. 

NBV

Logo NBV

De Nederlandse Biotechnologische Vereniging (NBV) is dé beroepsvereniging van professionals werkzaam in de toegepaste life sciences. De NBV wil professionele activiteiten en maatschappelijk verantwoorde beroepsuitoefening stimuleren. Daarnaast draagt de NBV bij aan een evenwichtige informatievoorziening over nut, belang en maatschappelijke betekenis van de biotechnologie.

Jong KNCV zoekt versterking!

Ben je lid van de KNCV en wil jij je professionele netwerk uitbreiden? Wil je samen met andere jonge chemici de KNCV vertegenwoordigen bij bedrijven en onderwijs­instellingen? Neem jij initiatief en bezit jij over organisatietalent? Dan is Jong KNCV op zoek naar jou! Mail je vragen of je sollicitatie naar ons!