Verenigingen

In memoriam: Herman van Bekkum (1932-2020)

KNCV | dinsdag 19 januari 2021

Simon Roozendaal herinnert zich de onlangs overleden Herman van Bekkum als de vleesgeworden katalysator.

Herman van Bekkum had haast. Toen ik hem leerde kennen als hoogleraar organische chemie in Delft, begin jaren zeventig, bevond zijn voortbewegen in de gangen van het scheikundegebouw zich tussen wandelen en rennen in. Hij moest bij het ronden van de hoeken kleine pasjes nemen om niet onderuit te gaan. Wij studenten noemden dat de Van Bekkum-shuffle. Wat een energie.

Toen ik bij hem afstudeerde, mocht ik af en toe verslag van mijn onderzoek (zeolieten) doen in de augiasstal die hij ‘werkkamer’ noemde. Niet zelden bleek dat wat eerder een doodlopende weg leek, opeens een vergezicht. ‘Heb je hier wel aan gedacht, Simon? En daaraan?’ Wat een visie.

Herman studeerde en promoveerde in Delft, werkte even bij Shell, werd in 1961 lector en vervolgens hoogleraar organische chemie in Delft. Hij publiceerde ruim zeshonderd artikelen, voorzag dat er ooit een noodzaak zou komen om chemicaliën niet meer uit aardolie te synthetiseren, maar uit plantaardige bouwstenen, zoals glucose en cellulose (‘groene chemie’) en behoorde in katalyse (vooral zeolieten) tot de wereldtop.

Katalyse komt neer op het mogelijk maken van veranderingen. Herman belichaamde dat. Hij was de vleesgeworden katalysator. Om hem heen gebeurde altijd wat.

Hij was rector van de TU Delft, voorzitter en erelid van de KNCV, een uitstekende schaker en volleyballer, verzamelde Alfa Romeo’s en postzegels van scheikundigen. En hij was een vader voor zijn studenten en promovendi: hij begeleidde er maar liefst 77. Herman was altijd stimulerend en begripvol, zelfs wanneer je besloot om toch geen gebruik te maken van de aangeboden promotieplaats en te kiezen voor een onzekere baan in de wetenschapsjournalistiek. Wat een warmte.

In 2001 mocht ik mede met hem Chemie achter de dijken samenstellen, een overzicht van chemici en uitvindingen, uitgebracht door KNCV en KNAW. Soms moest ik vanwege de leesbaarheid rigoureus ingrijpen in aangeleverde teksten. Dan zei Herman: als jij vindt dat het zo goed is, zal dat wel, ieder zijn vak. Wat een aangenaam mens.

De afgelopen decennia gingen we regelmatig tennissen met vier chemici (Jan Reedijk, Ted de Ryck van der Gracht, Herman en ik). Zelfs vorig jaar, ruim in de tachtig, legde hij de bal soms achteloos dood achter het net. Onderweg in de auto ging het maar door. ‘Oh ja die energietransitie. Zouden we geen energie kunnen halen uit ….?’ Het ene idee na het andere.

Herman is op 30 november 2020 overleden, op 88-jarige leeftijd, zes dagen na zijn echt­genote Ada. Wat een prachtig leven.  

Simon Rozendaal,
wetenschapsjournalist, schrijver, scheikundige

Op de foto van links naar rechts: Simon Rozendaal, Jan Reedijk, Herman van Bekkum en Ted de Ryck van der Gracht.

KNCV

Logo KNCV

De Koninklijke Nederlandse Chemische Vereniging (KNCV) vergroot de (vak)kennis van leden, bevordert de contacten tussen leden en behartigt hun belangen in hun werkveld en richting politiek en overheid. Werk, Onderwijs en Maatschappij zijn de speerpunten van het beleid. Ook maakt de KNCV zich hard voor de beeldvorming van de chemie buiten de vereniging.

NVBMB

Logo NBVME

De Nederlandse Vereniging voor Biochemici en Moleculair Biologen (NVBMB) is opgericht in 1927 en vertegenwoordigt de belangen van studenten en professionals in deze vakgebieden. De vereniging heeft tot doel het veld van biochemie en moleculaire biologie te stimuleren. 

NBV

NBV-logo_nieuw

De Nederlandse Biotechnologie Vereniging (NBV) is dé beroepsvereniging van professionals werkzaam in de toegepaste life sciences. De NBV wil professionele activiteiten en maatschappelijk verantwoorde beroepsuitoefening stimuleren. Daarnaast draagt de NBV bij aan een evenwichtige informatievoorziening over nut, belang en maatschappelijke betekenis van de biotechnologie.

 
Jong KNCV zoekt versterking!

Ben je lid van de KNCV en wil jij je professionele netwerk uitbreiden? Wil je samen met andere jonge chemici de KNCV vertegenwoordigen bij bedrijven en onderwijs­instellingen? Neem jij initiatief en bezit jij over organisatietalent? Dan is Jong KNCV op zoek naar jou! Mail je vragen of je sollicitatie naar ons!